ค้นหา
  • พีธากร ศรีบุตรวงษ์

ถอดบทเรียนกลุ่มดนตรีและการละเล่นพื้นบ้านไทยพวนบ้านหาดเสี้ยว จ.สุโขทัย

อัพเดตเมื่อ: พ.ย. 13


เกริ่นนำ


“...ดนตรีนี่เป็นประวัติศาสตร์ของชาติบ้านเมือง ชาติบ้านเมืองใดมีดนตรี มีสำเนียงดนตรี เพลงดนตรี เครื่องดนตรีที่เป็นของตนเอง นั่นล่ะน่าชื่นใจ...”


พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา วันที่ ๔ ธันวาคม ๒๕๔๗





ดนตรีและการละเล่นพื้นบ้าน ถือเป็นส่วนประกอบสำคัญที่สะท้อนให้เห็นถึงภูมิวัฒนธรรมของสังคมหนึ่งๆ ดนตรีและการละเล่นพื้นบ้านในบางครั้งก็ไม่สามารถแยกออกจากกันได้อย่างเด็ดขาด เนื่องจากการละเล่นพื้นบ้านมักมีดนตรีเป็นท่วงทำนองประกอบจังหวะ ซึ่งดนตรีอาจเป็นเพียงการขับร้อง การปรบมือ และอาจมีเครื่องดนตรีเพิ่มขึ้นมาเพื่อให้จังหวะหรือไม่ก็ได้


การศึกษาดนตรีและการละเล่นพื้นบ้านอย่างเข้าใจ ไม่ใช่แค่การศึกษารูปแบบของการแสดง เครื่องดนตรี หรือตัวโน้ตเท่านั้น แต่ต้องศึกษาให้เห็นถึงความสำคัญ ประวัติความเป็นมาทางประวัติศาสตร์ การสืบทอด ตลอดจนปัจจัยแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับการดำรงอยู่ของดนตรีและการละเล่นพื้นบ้านในปัจจุบัน


ในส่วนการถอดบทเรียนกลุ่มดนตรีผู้สูงอายุ ณ เทศบาลตำบลหาดเสี้ยว อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ก็เช่นเดียวกัน การดำรงอยู่ของดนตรีและการละเล่นพื้นบ้านมีส่วนสัมพันธ์กับวัฒนธรรมพื้นบ้านและประวัติศาสตร์ที่สืบทอดกันมายาวนานจากคนรุ่นหนึ่งสู่คนอีกรุ่นหนึ่ง ซึ่งกลุ่มผู้สูงอายุมีบทบาทสำคัญยิ่งในการดำรงรักษาและสืบทอดดนตรีและการละเล่นพื้นบ้านในฐานะมรดกทางวัฒนธรรมนั้นด้วย


มรดกทางวัฒนธรรมที่คนไทยพวนบ้านหาดเสี้ยว ได้สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคนนับตั้งแต่ก่อนอพยพย้ายถิ่นฐานมาตั้งรกรากที่บ้านหาดเสี้ยวราวปี พ.ศ.๒๓๘๗[1] มีหลายประการ อาทิ ลำพวน ประเพณีกำฟ้า การละเล่นนางกวัก การละเล่นหม่ากะเลิ้งเกิ๊งกั้บ การแห่ช้างบวชนาค การทำขนมข้าวโถเถ การทำขนมโค้ง การตีเหล็ก การทอผ้าและตีนจก ฯลฯ มรดกทางวัฒนธรรมเหล่านี้จัดเป็นมรดกทางวัฒนธรรมประเภทที่จับต้องไม่ได้ (Intangible cultural heritage) ซึ่งองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก้ ได้ให้นิยามไว้ว่า

“มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ หมายถึง การปฏิบัติ การเป็นตัวแทนของ การแสดงออก ความรู้ ทักษะ ตลอดจนเครื่องมือ วัตถุ สิ่งประดิษฐ์ และพื้นที่ทางวัฒนธรรมอันเป็นผลจากสิ่งเหล่านั้น ซึ่งชุมชน กลุ่ม และในบางกรณีคือปัจเจกบุคคลยอมรับว่าเป็นส่วนหนึ่งของมรดกทางวัฒนธรรมของตน มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้นี้ถ่ายทอดจากคนรุ่นหนึ่งไปยังอีกรุ่นหนึ่ง เป็นสิ่งซึ่งชุมชนและกลุ่มสร้างขึ้นหรือกระทำซ้ำอย่างสม่ำเสมอเพื่อตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมของตน เป็นปฏิสัมพันธ์ของพวกเขาที่มีต่อธรรมชาติและประวัติศาสตร์ของตน และทำให้คนเหล่านั้นเกิดความรู้สึกมีอัตลักษณ์และเกิดการกระทำอย่างต่อเนื่อง...”


การขึ้นบัญชีเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้กับองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ ยูเนสโก้ มีกระบวนการและหลักเกณฑ์พิจารณาที่ละเอียดรอบคอบเพื่อให้เป็นไปตามอนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ทำให้ต้องใช้ระยะเวลาดำเนินการอย่างมาก สำหรับประเทศไทยในปัจจุบันมีเพียง “โขน” เท่านั้นที่ได้รับการขึ้นบัญชี อย่างไรก็ตาม ถึงแม้วัฒนธรรมอื่นๆ รวมถึงวัฒนธรรมไทยพวนยังไม่ได้รับการขึ้นทะเบียนจากยูเนสโก้ แต่คุณค่าและความภาคภูมิใจของคนไทยพวนต่อมรดกทางวัฒนธรรมของตนเองก็ไม่เคยลดลงเลยแม้แต่น้อย


ถอดบทเรียน และเรียบเรียงโดย พีธากร ศรีบุตรวงษ์

โดยการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)


อ่านต่อ ได้ที่นี่ ---->

กลุ่มดนตรีและการละเล่นพื้นบ้าน ไทพวนบ้าน
.
Download • 17.44MB
powerpoint นำเสนอ
.pdf
Download PDF • 4.05MB

©2019 by วิทยากรกระบวนทัศน์. Proudly created with Wix.com

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now