ค้นหา
  • พีธากร ศรีบุตรวงษ์

วงจรของบทเรียน

“มีแต่คนบ้าเท่านั้น ที่ทำสิ่งเดิมๆ ซ้ำแล้วซ้ำอีก ด้วยหวังว่าจะได้ผลลัพธ์ ที่แตกต่างไป” - อัลเบิร์ต ไอสไตน์

ผลย่อมเกิดแต่เหตุ ... บทเรียนก็เช่นกัน ย่อมมีที่ไปที่มาจากการกระทำหรือจากเหตุการณ์ต่างๆ และเมื่อเราได้มีโอกาสพบเหตุการณ์ในลักษณะเช่นเดิม ย่อมมีการตัดสินใจอีกครั้งว่าจะทำแบบเก่า หรือจะลองเปลี่ยนแปลงอะไรบางอย่างโดยคาดหวังว่าจะได้รับผลที่เปลี่ยนแปลงไป ผมจึงได้จำแนกบทเรียนออกเป็น ๔ ขั้น เพื่อให้เห็นลำดับและวงจรของบทเรียน ดังต่อไปนี้




๑. ขั้นเหตุการณ์ (Event Phase) เป็นตัวกำหนดว่ามีเรื่องราวอะไรเกิดขึ้น มีสภาพแวดล้อมหรือบริบทอย่างไร ซึ่งมีผลต่อการตัดสินใจของบุคคลต่อเหตุการณ์นั้น


๒. ขั้นการกระทำหรือปฏิกิริยา (Action Phase) เราทุกคนจะมีปฏิกิริยา หรือมีการกระทำต่อเหตุการณ์หนึ่งที่เหมือนหรือไม่เหมือนกันก็ได้ เช่น ขณะที่กลุ่มเด็กชายเดินไปเจอสุนัขเห่า มีท่าทางดุร้าย บางคนยืนนิ่งจ้องหน้าสุนัข ขณะที่อีกคนอาจจะวิ่งหนี ทุกคนมีทางเลือกในการตัดสินใจด้วยตนเอง แต่บางครั้งก็อาจจะใช้พฤติกรรมอ้างอิงกลุ่ม คือ คนส่วนใหญ่ทำอย่างไรก็ทำตาม


๓. ขั้นผลและการประเมินผล (Result and Evaluation Phase) แม้ว่าจะเป็นเพียงเรื่องเล็กๆ น้อยในชีวิตประจำวัน แต่เราก็ประเมินผลอยู่ตลอดเวลา ยกตัวอย่างต่อจากเรื่องกลุ่มเด็กชายเจอสุนัขดุ เมื่อกลุ่มตัดสินใจที่จะวิ่งหนี ผลที่เกิดคือ โดนสุนัขวิ่งไล่กวด กลุ่มเด็กชายก็จะประเมินผลโดยทันทีว่าวิธีการนี้ไม่ได้ผลดีอย่างที่คาดคิดไว้


๔. ขั้นการกระทำซ้ำ (Repeating Phase) เกิดขึ้นเมื่อบุคคลได้กลับมาพบกับเหตุการณ์ที่มีลักษณะคล้ายกับประสบการณ์เดิม การตอบสนองต่อเหตุการณ์นั้นอาจจะเหมือนหรือแตกต่างไปก็ได้ เช่น กลุ่มเด็กชายเมื่อต้องมาเผชิญหน้ากับสุนัขตัวเดิม ได้ตัดสินใจใช้การรวมกลุ่มเดินไปทีละก้าวอย่างช้าๆ ในมือถือก้อนหินและแท่งไม้ไว้ ทำให้สุนัขได้เพียงเห่า ไม่เข้ามาวิ่งไล่ นั่นแสดงว่า กลุ่มเด็กผู้ชายได้เรียนรู้และใช้บทเรียนที่ผ่านมาในการตัดสินใจ ในทางตรงกันข้าม หากกลุ่มเด็กผู้ชาย ยังคงใช้วิธีการเดิมซ้ำไปซ้ำมา คือ วิ่งหนี ผลคือสุนัขวิ่งไล่กวดทุกๆ ครั้ง นั่นแสดงให้เห็นว่าการเรียนรู้ และบทเรียนไม่เกิดในกลุ่มเด็กผู้ชาย เรียกสภาวะนี้ว่า “เจ็บไม่จำ”


บทเรียนไม่ว่าจะเกิดขึ้นในเหตุการณ์เชิงบวกหรือเชิงลบก็ตาม เป็นสิ่งที่มีคุณค่า และสอนให้เรารู้ว่าควรทำหรือไม่ทำสิ่งใด บทเรียนที่ดีมักจะเกิดขึ้นจากการเรียนรู้ด้วยประสบการณ์ตรง ในบทเรียนเดียวกันสำหรับบางคนอาจเป็นเพียงเรื่องเล็กน้อย แต่สำหรับอีกคนอาจเป็นเรื่องที่สำคัญ เพราะเป็นเรื่องที่ฝังใจ และบทเรียนนั้นอาจหล่อหลอมให้กลายเป็นตัวตนของเขาโดยไม่รู้ตัว


ที่มา : หนังสือ "บทเรียนจากการถอดบทเรียน"

โดย พีธากร ศรีบุตรวงษ์ วิทยากรกระบวนทัศน์



“มีแต่คนบ้าเท่านั้น ที่ทำสิ่งเดิมๆ ซ้ำแล้วซ้ำอีก ด้วยหวังว่าจะได้ผลลัพธ์ ที่แตกต่างไป”

อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ นักวิทยาศาสตร์ผู้คิดค้นระเบิดนิวเคลียร์